Muziek in de stad
Aan het begin van de 20ste eeuw klonk er overal in Antwerpen muziek. Wie geld genoeg had, ging naar concerten, opera’s of danszalen. Wie minder kon besteden, trok naar een café-chantant: een kroeg waar gezongen werd en waar het altijd gezellig druk was.
Met begeleiding van piano of accordeon brachten zangers er satirische of dramatische liederen over liefde, het harde werkleven en de actualiteit. Niet alleen mannen stonden op het podium. Ook vrouwen lieten hun stem horen. Een van hen was Maria Christina Jacobs, beter bekend als Madame Ellegiers.
Rond 1900 zingt Madame Ellegiers in Antwerpse cafés over liefde, leven en wereldnieuws. Meer dan een eeuw later klinkt haar stem nog altijd door.
Madame Ellegiers (rechts) met man en dochters
Bron: Jan De Schuyter 'Drij moorden voor vijf cens'
Een muzikaal familieverhaal
Maria Jacobs (°1873) nam haar artiestennaam over van haar man, Domien Ellegiers (°1872). Ze leerden elkaar kennen in Willebroek aan het einde van de 19de eeuw en ontdekten al snel dat ze een goed muzikaal duo vormden.
Samen trokken ze eropuit en traden op in cafés, op markten en tijdens feesten, in binnen- én buitenland. Later deden ook hun dochters mee. Rosalia en Clementina zongen, terwijl Maria hen begeleidde op piano en Domien viool speelde. Na omzwervingen langs onder andere Gent en Brussel koos het gezin uiteindelijk voor Antwerpen als vaste thuisbasis.
Partituur 'Ach wist gij eens'
Bron: Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience
Populaire, zelfgeschreven liedjes
De liederen van Madame Ellegiers vielen op door hun aanstekelijke melodieën en levendige teksten. Ze schreef grappige liedjes over liefde en de relatie tussen mannen en vrouwen, maar ook ontroerende nummers over hoe zwaar het leven kon zijn voor veel mensen.
Haar man Domien componeerde de muziek. Met flyers maakten ze reclame voor hun nieuwe uitgaven. Op de achterkant stond telkens een liedtekst als voorsmaakje. Wie ook de muziek wilde, kon voor 20 centiemen een partituur bij hen kopen. Samen verkochten ze duizenden liedbundels. Zo zorgden ze er zelf voor dat hun muziek snel bekend werd bij het grote publiek en bij andere zangers die de liedjes van Madame Ellegiers overnamen.
Stem uit het verleden
Dankzij haar zakelijk talent kennen we Maria Jacobs vandaag nog altijd. Affiches en partituren die bewaard zijn gebleven, tonen dat ook andere vrouwen een actieve rol speelden in het Antwerpse muziekleven. Ze waren niet alleen onderwerp van liederen gezongen door mannen. Ze stonden zelf op het podium. Ze schreven. Ze ondernamen. Ze lieten hun stem horen. Op Internationale Vrouwendag staat Madame Ellegiers symbool voor die vrouwen — als artieste, ondernemer en pionier.
Bron: Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience
Met dank aan het stageonderzoek van Sterre Van den Zegel.
